Anii kakoŋkaarɩ baja bafaawɩɩ

Gɩkrǝ anii gɩ wʊɖa ŋkulo nɖǝn n ɖa ashee anii kaŋyɩɩ kʊceu ma. Nni njɩ ba na yɩɖa wàà, « Atɩgɩkrǝ anii kʊyɛʊ kaŋkulo ». Ŋkulo nɖe k’ɩ n lee Bashɩɖɩ atɩya kǝbaja banɖǝnɖǝn bagalei na. Bʊpapiri mbʊɖee bʊ na lǝ anii ma, kabʊɖǝnɖǝn kaɖi baja ba ɖa ashee gɩkrǝ anii kaŋyɩɩ kʊceu ma, bagalei jɩ. Ba na ta na babʊɖu bʊ apɩ Bashɩɖɩ atɩya. Ama k’ɩ lee baa tam apaŋa na. Ba wʊɖa tam nɖee ba na wa ashee ʊyɛʊ ɖe kaalei ma.

Anii kʊyɛʊ Kaŋkulo

Arɩsǝma n’asiibi, yofo ‘aŋɔrɔ anyɩʊtaja gaja kotoku-banyɩʊ-n’akoo-n’ɩriu kɩshilé tǝb na tǝb-n’ʊɖǝn kɩja na ŋkulo nɖe n kɔɔ wa atɩya ashee bʊyɛʊ kantǝma. Ɩɖe tɩ lee bʊwaʊ akoo-na-tǝb-n’ɩnan kʊja na gǝŋ. Maakɔ lee ka kpatakɩɩ ashee ʊwaʊ ɖe ? Ba na yɛɛ yɛɛ ʊyɔʊ ʊ pêle. Galaŋ, ba ta sǝ̂ba bantǝma na galei gaɖǝn ga ɖa, baa aŋa a na pɩ n’agʊfaŋa ŋgʊɖee a wʊɖa ma na. Baɖe ba taŋataŋa kaalei naa atɩ ri gaɖɔŋkɔnɔ. Bantǝma nɖe n tɩ tɔɔ ɖaa bʊkɔŋkɔŋɔ̀ bʊnan ma, gajaka, naa naa tɔɔ ɖaa bʊkɔŋkɔŋɔ̀ bʊnyɩʊ ma, gɩshilikɔnɔ. Ʊyɛʊ ɖe nɩ gboo, ɖaa baa aŋa a na cam ʊwǝlǝ na lǝ agaja ma, ba tɩ ŋǝ wàà, anii aɖɔŋkɔnɔ ɖe na, ama ʊlǝu ʊɖe fǝlǝ. Ʊwaʊ nɖee ba wa afǝl wáá ma, ba lee koŋkaarɩ ashee ayɔkɔ tuutuuma kayɩɖa n’atɩgɩkrǝ anii.

Bʊlipi

Kɩɖǝn nɩ gǝŋ:
Gaja kɩŋɔrɔ, aŋɔrɔ baa apaŋa a cee wʊɖa áŋyɩ̀ɖa. Ama kʊŋɔn nɩ, ba ŋǝ wàà, ɩ lee ayɩɖa ɩlamaka. Na ŋkulo nɖe n yɛɛ ɖaa ɩ sim gɩ naa yɩ̂ɖa koo gɩ naa ŋɔ̂n ɩ, naa ɩ ɖâ ketere ma. Na ba tɔɔ wàà, ba naa tɔɔ na ŋkalɩ nɖee n ɖa aŋɔrɔ kaŋyɩɖa nɖe nɩ ma, alee na ketere. Gɩ ta tɔ̂ɔ ɖaa Ɩjikawǝrka kaŋɔrɔ ma, kʊŋɔn ketere na gǝŋ, « kaw », Anɔɔɖuka kaŋɔrɔ, kʊŋɔn ketere na gǝŋ, « ɖu6 ».

Ʊkʊɖʊkʊɖʊ

Bʊrɩfɔntǝna bʊɖǝnɖǝn kayɩɖa: Ɛspanyǝ, Aŋglǝtɛɛr.

Ʊtʊr kʊpaɖʊ̀pàɖʊ̀ ashee gɩtanɩ n’ayɔkɔ :
100 ɩshɩnʊn, 100F ɩɖala akoo.

Caacaa politiiki kaja kabaamaakɔ.

Nɖulinya kɩtanɩ ɩ ɖa afǝlǝfǝlǝ ma, na kayɩɖa :
FCFA (Sɛɛfa), Cedi (Siɖi).

Ntǝma nɖee atɩgɩkrǝ anii kʊyɛʊ kaŋkulo nɖe n ɖa ashee ma na gǝŋ.

Ʊyɛʊ kaŋkulo

Bʊnyiŋu na gǝŋ wàà, baa maakɔ ɩ kpê atɩgɩkrǝ nɩ, naa anii kʊpi baa apaŋa a tɩ sǝ̂ra ayɔ agɩkrǝ awu bɛrɛ bɩja.

Atɩgɩkrǝ – Gɩ cê ŋyɩɩ !

Aŋɔnka :
UMOORU Alijannatu